Hadis · · 6 daqiqa
Sahihi Buxoriy: kitob, muallifi va uni onlayn oʻqish
«Sahihi Buxoriy» — Paygʻambar Muhammad ﷺning soʻz va amallari jamlangan eng mashhur toʻplam. Ahli sunna olimlari uni Qurʼondan keyingi eng ishonchli kitob deb biladi.
Qisqa javob: «Sahihi Buxoriy» — Buxorolik Imom Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy (hijriy 194–256) jamlagan, 97 kitobdan iborat, takrorlari bilan 7500 ga yaqin (takrorlarsiz 2600 atrofida) hadisli toʻplam. Ahli sunna olimlari uni Qurʼondan keyingi eng ishonchli kitob deb biladi.
Imom Buxoriy kim boʻlgan?
Muhammad ibn Ismoil al-Buxoriy hijriy 194 (milodiy 810) yilda Buxoroda — bugungi Oʻzbekistonda tugʻilgan. U bolaligidanoq hadis yodlashni boshlagan va hadislarni bevosita roviylardan eshitish uchun Xuroson, Iroq, Hijoz, Shom va Misr boʻylab yillar davomida safar qilgan.
U hijriy 256 (milodiy 870) yilda Samarqand yaqinidagi Xartang qishlogʻida vafot etgan; bugun u yerda Imom Buxoriy yodgorlik majmuasi joylashgan.
Toʻplamda nimalar bor?
Uning toʻliq nomi — al-Jomeʼ al-Musnad as-Sahih al-Muxtasar min umuri Rasulillohi ﷺ va sunanihi va ayyomihi. Rivoyat qilinishicha, Imom Buxoriy uning mazmunini saralashga oʻn olti yilga yaqin vaqt sarflagan.
- Iymon, namoz, roʻza, zakot, haj, savdo, nikoh, odob, Paygʻambar ﷺning hayoti, Qurʼon fazilatlari va boshqa mavzulardagi 97 kitob (bob).
- Takrorlari bilan 7500 ga yaqin hadis — u koʻpincha bir rivoyatni turli saboqlar chiqarish uchun bir necha bobda takrorlaydi. Takrorlarsiz 2600 atrofida.
- Toʻplam Vahiy kitobi va mashhur niyat hadisi bilan boshlanadi: «Amallar niyatlarga koʻradir» (Umar ibn Xattob rivoyati).
Hadis raqamlari nashrlarga qarab biroz farq qiladi. Noor nashrida 7589 ta raqamlangan rivoyat bor.
Nega «Sahih» deb ataladi
Sahih — ishonchli degani. Imom Buxoriy rivoyatni faqat sanaddagi har bir roviy ishonchli va zabtli boʻlsa hamda har biri oʻzi rivoyat qilgan kishi bilan haqiqatan uchrashgani maʼlum boʻlsagina qabul qilgan. Ana shu qatʼiylik tufayli olimlar asrlar davomida bu kitobni eng ishonchli hadis toʻplami deb bilgan.
Unga yozilgan eng mashhur sharh — Ibn Hajar Asqaloniyning Fathul Boriy asari.
Noorda «Sahihi Buxoriy»ni qanday oʻqish mumkin
- «Sahihi Buxoriy»ni oching va 97 kitobdan birini tanlang — masalan, 1-kitob: Vahiy.
- Har bir hadis arabcha matni, tarjimasi va raqami bilan koʻrsatiladi.
- Hadislar kutubxonasida istalgan hadisni ochib, roviylarini koʻring va Noor AI dan uning maʼnosi va saboqlarini tushuntirib berishni soʻrang.
Koʻp beriladigan savollar
«Sahihi Buxoriy»da nechta hadis bor?
Takrorlari bilan 7500 ga yaqin (Noor nashrida 7589) va takrorlarsiz 2600 atrofida, 97 kitobga joylangan.
Imom Buxoriy qayerdan boʻlgan?
U hijriy 194 yilda bugungi Oʻzbekistondagi Buxoroda tugʻilgan va hijriy 256 yilda Samarqand yaqinida vafot etgan.
«Sahihi Buxoriy»dagi birinchi hadis qaysi?
Umar ibn Xattob rivoyat qilgan niyat hadisi — «Amallar niyatlarga koʻradir» — Vahiy kitobida.
