Namoz · · 6 daqiqa
Tahoratni qanday olish kerak: bosqichma-bosqich qoʻllanma
Namoz takbirdan oldin boshlanadi. Paygʻambar ﷺ tahoratsiz hech bir namoz qabul qilinmasligini aytganlar — va uni shunchalik aniq oʻrgatganlarki, sahobalari uni boshqalarga bosqichma-bosqich koʻrsatib bera olganlar.
Qisqa javob: Tahorat — musulmon namozdan oldin bajaradigan yuvinishdir. Niyat qiling, soʻngra qoʻllarni yuving, ogʻizni chayqang, burunni chayqang, yuzni yuving, qoʻllarni tirsaklargacha yuving (avval oʻng, keyin chap), bosh va quloqlarga bir marta mash torting hamda oyoqlarni toʻpiqlargacha yuving (avval oʻng, keyin chap). Har bir aʼzoni uch martagacha yuvish mumkin.
Tahorat nega muhim
Alloh Qurʼonda tahoratga buyurib, yuviladigan va mash tortiladigan aʼzolarni nomma-nom zikr qilgan:
يَٰٓأَيُّهَا ٱلَّذِينَ ءَامَنُوٓاْ إِذَا قُمۡتُمۡ إِلَى ٱلصَّلَوٰةِ فَٱغۡسِلُواْ وُجُوهَكُمۡ وَ أَيۡدِيَكُمۡ إِلَى ٱلۡمَرَافِقِ وَ ٱمۡسَحُواْ بِرُءُوسِكُمۡ وَ أَرۡجُلَكُمۡ إِلَى ٱلۡكَعۡبَيۡنِ ۚ وَ إِن كُنتُمۡ جُنُبࣰا فَٱطَّهَّرُواْ ۚ وَ إِن كُنتُم مَّرۡضَىٰٓ أَوۡ عَلَىٰ سَفَرٍ أَوۡ جَآءَ أَحَدࣱ مِّنكُم مِّنَ ٱلۡغَآئِطِ أَوۡ لَٰمَسۡتُمُ ٱلنِّسَآءَ فَلَمۡ تَجِدُواْ مَآءࣰ فَتَيَمَّمُواْ صَعِيدࣰا طَيِّبࣰا فَٱمۡسَحُواْ بِوُجُوهِكُمۡ وَ أَيۡدِيكُم مِّنۡهُ ۚ مَا يُرِيدُ ٱللَّهُ لِيَجۡعَلَ عَلَيۡكُم مِّنۡ حَرَجࣲ وَ لَٰكِن يُرِيدُ لِيُطَهِّرَكُمۡ وَ لِيُتِمَّ نِعۡمَتَهُۥ عَلَيۡكُمۡ لَعَلَّكُمۡ تَشۡكُرُونَ
Abu Hurayra rivoyat qiladi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Hadas qilgan (siydik, axlat yoki yel chiqargan) kishining namozi u tahorat olmaguncha qabul qilinmaydi».
Tahorat bosqichma-bosqich qanday olinadi
Usmon ibn Affon sahobalarga Paygʻambarimizning tahoratini bir idish suv bilan koʻrsatib bergan. Quyidagi bosqichlar uning «Sahihi Buxoriy»dagi tavsifiga asoslangan, boshqa rivoyatlardagi tafsilotlar ham qayd etilgan.
- Niyat. Namoz uchun tahorat olayotganingizni qalbingizda niyat qiling; uni ovoz chiqarib aytish shart emas. Koʻplab olimlar Bismillah bilan boshlashni tavsiya qiladi.
- Qoʻllar. Ikkala qoʻlni bilaklargacha uch marta yuving.
- Ogʻiz. Oʻng qoʻlingizga suv olib, ogʻzingizni chayqang va tupuring — uch marta.
- Burun. Burningizga suv tortib, uni qoqib chiqaring — uch marta.
- Yuz. Butun yuzni uch marta yuving: soch oʻsadigan joydan iyakkacha va bir qulogʻdan ikkinchi qulogʻgacha.
- Qoʻllar tirsakkacha. Oʻng qoʻlni tirsak bilan birga uch marta yuving, soʻngra chap qoʻlni.
- Bosh. Hoʻl qoʻllaringiz bilan boshingizga bir marta mash torting: old tomondan boshning orqasigacha olib borib, yana oldinga qaytaring.
- Quloqlar. Oʻsha hoʻl barmoqlar bilan quloqlarning ichki va tashqi tomoniga mash torting.
- Oyoqlar. Oʻng oyoqni toʻpiq bilan birga uch marta yuving, soʻngra chap oyoqni; suv barmoqlar orasiga yetib borishiga eʼtibor bering.
Humron Usmon ibn Affonning qoʻllarini uch marta yuvganini, ogʻzi va burnini chayqaganini, yuzini va qoʻllarini tirsaklarigacha uch marta yuvganini, boshiga mash tortganini va oyoqlarini toʻpiqlarigacha uch marta yuvganini koʻrdi. Soʻngra u aytdi: Rasululloh ﷺ dedilar: «Kim mening mana shu tahoratim kabi tahorat olib, soʻngra xayoli chalgʻimasdan ikki rakat namoz oʻqisa, oʻtgan gunohlari kechiriladi».
Boshga oldindan orqaga va yana oldinga mash tortishni Abdulloh ibn Zayd «Sahihi Buxoriy», 185 da tasvirlagan; quloqlarning ichi va tashiga mash tortish Abu Dovud, 121 da keladi. Har bir aʼzoni bir yoki ikki marta yuvish ham durust — Paygʻambar ﷺ ikkalasini ham qilganlar (Buxoriy, 157, 158).
Sunnatdagi kichik odatlar
- Oʻngdan boshlang. Oisha aytadi: Paygʻambar ﷺ yuvinishda va boshqa barcha ishlarda oʻng tomondan boshlashni yoqtirar edilar (Buxoriy, 168).
- Suvni isrof qilmang, hatto u moʻl boʻlsa ham — ozgina suvni oʻrinli ishlatish kifoya.
- Oyatdagi tartibga rioya qiling va bosqichlar orasida uzoq tanaffus qilmang.
Tahoratdan keyingi duo
Tahoratni tugatgach, shahodat kalimasini ayting:
أَشْهَدُ أَنْ لَا إِلَٰهَ إِلَّا اللَّهُ وَحْدَهُ لَا شَرِيكَ لَهُ، وَأَشْهَدُ أَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ
Ashhadu an laa ilaaha illallohu vahdahu laa shariyka lah, va ashhadu anna Muhammadan ʼabduhu va rosuluh — «Guvohlik beramanki, yolgʻiz Allohdan oʻzga iloh yoʻq, Uning sherigi yoʻq va guvohlik beramanki, Muhammad Uning bandasi va Rasulidir».
Umar rivoyat qiladi: Paygʻambar ﷺ dedilar: «Sizlardan kim tahorat olib, uni yaxshilab mukammal qilsa, soʻngra: “Guvohlik beramanki, Allohdan oʻzga iloh yoʻq va Muhammad Allohning bandasi va Rasulidir”, desa, unga jannatning sakkiz eshigi ochiladi va u xohlagan eshigidan kiradi».
Tahoratni nima buzadi
- Siydik, axlat yoki yel chiqishi — yuqoridagi hadisdagi «hadas».
- Chuqur uyqu va hushdan ketish.
- Gʻusl (toʻliq yuvinish)ni vojib qiladigan har bir narsa tahoratni ham qayta olishni talab qiladi.
Turli mazhab olimlari jinsiy aʼzoga tegish yoki qon chiqishi kabi boshqa holatlarni ham muhokama qiladi. Biror holatda ishonchingiz komil boʻlmasa, oʻzingiz ishongan olimdan soʻrang.
Koʻp beriladigan savollar
Tahorat bosqichma-bosqich qanday olinadi?
Niyat qiling, qoʻllarni yuving, ogʻiz va burunni chayqang, yuzni yuving, qoʻllarni tirsaklargacha yuving (avval oʻng, keyin chap), bosh va quloqlarga mash torting, soʻngra oyoqlarni toʻpiqlargacha yuving (avval oʻng, keyin chap).
Har bir aʼzoni uch marta yuvish shartmi?
Yoʻq. Uch marta yuvish sunnat, lekin har bir aʼzoni bir marta yuvish ham kifoya; Paygʻambar ﷺ tahoratda aʼzolarni bir martadan, ikki martadan va uch martadan yuvganlar («Sahihi Buxoriy», 157–159).
Tahoratdan keyin nima deyiladi?
«Ashhadu an laa ilaaha illallohu vahdahu laa shariyka lah, va ashhadu anna Muhammadan ʼabduhu va rosuluh». Paygʻambar ﷺ buni aytgan kishiga jannatning sakkiz eshigi ochilishini aytganlar («Sahihi Muslim»).
