سورة الشمس
Shams surasi
Quyosh · Шамс сураси
Shams surasi — Qurʼoni Karimning 91-surasi. U 15 oyatdan iborat, Makkada nozil boʻlgan. Nomi «Quyosh» maʼnosini anglatadi. Quyida suraning toʻliq arabcha matni va oʻzbekcha tarjimasi berilgan.
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
وَ ٱلشَّمۡسِ وَ ضُحَىٰهَا﴿١﴾
Quyosh bilan va uning ziyosi bilan qasam.
وَ ٱلۡقَمَرِ إِذَا تَلَىٰهَا﴿٢﴾
Uning ortidan kelgan oy bilan qasam.
وَ ٱلنَّهَارِ إِذَا جَلَّىٰهَا﴿٣﴾
Va u(quyosh)ni ravshan koʻrsatgan nahor bilan qasam.
وَ ٱلَّيۡلِ إِذَا يَغۡشَىٰهَا﴿٤﴾
Va u(quyosh)ni qoplagan tun bilan qasam.
وَ ٱلسَّمَآءِ وَ مَا بَنَىٰهَا﴿٥﴾
Va osmon bilan va uning bino qilinishi bilan qasam.
وَ ٱلۡأَرۡضِ وَ مَا طَحَىٰهَا﴿٦﴾
Va yer bilan va uning toʻshalishi bilan qasam.
وَ نَفۡسࣲ وَ مَا سَوَّىٰهَا﴿٧﴾
Va nafs bilan va uning mukammal qilinishi bilan qasam.
فَأَلۡهَمَهَا فُجُورَهَا وَ تَقۡوَىٰهَا﴿٨﴾
Bas, unga fujurini va taqvosini bildirdi.
قَدۡ أَفۡلَحَ مَن زَكَّىٰهَا﴿٩﴾
Batahqiq, kim u(nafs)ni poklasa, yutuqqa erishdi.
وَ قَدۡ خَابَ مَن دَسَّىٰهَا﴿١٠﴾
Va batahqiq, kim u(nafs)ni kirlasa, noumid boʻldi.
كَذَّبَتۡ ثَمُودُ بِطَغۡوَىٰهَآ﴿١١﴾
Samud qavmi oʻz tugʻyoni ila yolgʻonga chiqardi.
إِذِ ٱنۢبَعَثَ أَشۡقَىٰهَا﴿١٢﴾
Vaqtiki, uning eng badbaxti shoshilib turdi.
فَقَالَ لَهُمۡ رَسُولُ ٱللَّهِ نَاقَةَ ٱللَّهِ وَ سُقۡيَٰهَا﴿١٣﴾
Bas, ularga Allohning Rasuli: «Allohning tuyasiga va uning suviga tegmanglar», dedi.
فَكَذَّبُوهُ فَعَقَرُوهَا فَدَمۡدَمَ عَلَيۡهِمۡ رَبُّهُم بِذَنۢبِهِمۡ فَسَوَّىٰهَا﴿١٤﴾
Bas, (uni) yolgʻonchiga chiqarishdi va (tuyani) soʻyishdi. Bas, Robblari ularni gunohlari sababli yoʻq qilib yubordi va bunda barchani barobar qildi.
وَ لَا يَخَافُ عُقۡبَٰهَا﴿١٥﴾
Va U zot bu(ish)ning oqibatidan qoʻrqmas.
Tarjima: Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf
Sura haqida
Nomi: Shams. Bu nom surada tilga olingan asosiy so‘z, voqea yoki mazmunga bog‘liq bo‘lib, suraning mavzusini eslab qolishga yordam beradi. Nomining ma’nosi — quyosh.
Mazmuni: Sura quyosh, oy, kun va tun kabi belgilar bilan qasam ichib, nafsni poklashning ahamiyatini bayon qiladi. Samud qavmining tuyani o‘ldirishi misolida ichki buzuqlikning tashqi jinoyatga aylanishi va poklangan insonning najoti ko‘rsatiladi.
Sura insonni faqat ma’lumot olishga emas, balki iymonni mustahkamlash, Alloh bilan munosabatni to‘g‘rilash va amalda hidoyatga ergashishga chorlaydi. Undagi qissalar, buyruqlar, ogohlantirishlar va oxirat tasvirlari bir-birini to‘ldirib, mo‘minning qalbi, axloqi va kundalik hayotini tarbiyalashga xizmat qiladi.