سورة الفجر
Fajr surasi
Tong · Фажр сураси
Fajr surasi — Qurʼoni Karimning 89-surasi. U 30 oyatdan iborat, Makkada nozil boʻlgan. Nomi «Tong» maʼnosini anglatadi. Quyida suraning toʻliq arabcha matni va oʻzbekcha tarjimasi berilgan.
بِسۡمِ ٱللَّهِ ٱلرَّحۡمَٰنِ ٱلرَّحِيمِ
وَ ٱلۡفَجۡرِ﴿١﴾
Fajr bilan qasam.
وَ لَيَالٍ عَشۡرࣲ﴿٢﴾
Va oʻn kecha bilan qasam.
وَ ٱلشَّفۡعِ وَ ٱلۡوَتۡرِ﴿٣﴾
Juftu toq bilan qasam.
وَ ٱلَّيۡلِ إِذَا يَسۡرِ﴿٤﴾
Va yurgan tun bilan qasam.
هَلۡ فِي ذَٰلِكَ قَسَمࣱ لِّذِي حِجۡرٍ﴿٥﴾
Mana shularda aql egasi uchun (qanoatlantiruvchi) qasam bordir?!
أَلَمۡ تَرَ كَيۡفَ فَعَلَ رَبُّكَ بِعَادٍ﴿٦﴾
Sening Robbing Odga qanday (muomala) qilganini bilmadingmi?
إِرَمَ ذَاتِ ٱلۡعِمَادِ﴿٧﴾
Baland ustunli «Iram»ga?
ٱلَّتِي لَمۡ يُخۡلَقۡ مِثۡلُهَا فِي ٱلۡبِلَٰدِ﴿٨﴾
Uning misli boshqa diyorlarda xalq qilinmaganga?
وَ ثَمُودَ ٱلَّذِينَ جَابُواْ ٱلصَّخۡرَ بِٱلۡوَادِ﴿٩﴾
Va vodiyda xarsang toshlarni kesib (imorat yasagan) Samudni.
وَ فِرۡعَوۡنَ ذِي ٱلۡأَوۡتَادِ﴿١٠﴾
Va koʻp askarlari bor Firʼavnni.
ٱلَّذِينَ طَغَوۡاْ فِي ٱلۡبِلَٰدِ﴿١١﴾
Ular turli oʻlkalarda tugʻyonga ketgan edilar.
فَأَكۡثَرُواْ فِيهَا ٱلۡفَسَادَ﴿١٢﴾
Ular u(oʻlka)larda buzgʻunchilikni koʻpaytirgan edilar.
فَصَبَّ عَلَيۡهِمۡ رَبُّكَ سَوۡطَ عَذَابٍ﴿١٣﴾
Bas, Robbing ularning boshiga turli azoblarni quydi.
إِنَّ رَبَّكَ لَبِٱلۡمِرۡصَادِ﴿١٤﴾
Albatta, Robbing kuzatib turuvchidir.
فَأَمَّا ٱلۡإِنسَٰنُ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ رَبُّهُۥ فَأَكۡرَمَهُۥ وَ نَعَّمَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَكۡرَمَنِ﴿١٥﴾
Bas, qachon insonni Robbi sinash uchun ikrom qilsa va neʼmat bersa, «Meni Robbim ikrom qildi», deydir.
وَ أَمَّآ إِذَا مَا ٱبۡتَلَىٰهُ فَقَدَرَ عَلَيۡهِ رِزۡقَهُۥ فَيَقُولُ رَبِّيٓ أَهَٰنَنِ﴿١٦﴾
Bas, qachon Robbi sinash uchun rizqini tor qilib qoʻysa, u: «Robbim meni xorladi», deydir.
كَلَّا ۖ بَل لَّا تُكۡرِمُونَ ٱلۡيَتِيمَ﴿١٧﴾
Yoʻq! Balki sizlar yetimlarni ikrom qilmaysizlar.
وَ لَا تَحَٰٓضُّونَ عَلَىٰ طَعَامِ ٱلۡمِسۡكِينِ﴿١٨﴾
Bir-biringizni miskinlarga taom berishga undamaysizlar.
وَ تَأۡكُلُونَ ٱلتُّرَاثَ أَكۡلࣰا لَّمࣰّا﴿١٩﴾
Va merosni shiddat-la yeysizlar.
وَ تُحِبُّونَ ٱلۡمَالَ حُبࣰّا جَمࣰّا﴿٢٠﴾
Va molni koʻp yaxshi koʻrasizlar.
كَلَّآ ۖ إِذَا دُكَّتِ ٱلۡأَرۡضُ دَكࣰّا دَكࣰّا﴿٢١﴾
Yoʻq! Vaqtiki, yer zilzilaga tushib, parcha-parcha boʻlib ketsa.
وَ جَآءَ رَبُّكَ وَ ٱلۡمَلَكُ صَفࣰّا صَفࣰّا﴿٢٢﴾
Va Robbing va farishtalar saf-saf boʻlib kelsalar.
وَ جِاْيٓءَ يَوۡمَئِذِۭ بِجَهَنَّمَ ۚ يَوۡمَئِذࣲ يَتَذَكَّرُ ٱلۡإِنسَٰنُ وَ أَنَّىٰ لَهُ ٱلذِّكۡرَىٰ﴿٢٣﴾
Va oʻsha kunda jahannamni keltirsa, oʻsha kunda inson eslaydir. Lekin bu eslashdan endi ne foyda.
يَقُولُ يَٰلَيۡتَنِي قَدَّمۡتُ لِحَيَاتِي﴿٢٤﴾
U: «Afsuski, oxirat hayotimga ham biror narsa taqdim qilsam boʻlar ekan», deydir.
فَيَوۡمَئِذࣲ لَّا يُعَذِّبُ عَذَابَهُۥٓ أَحَدࣱ﴿٢٥﴾
Bas, oʻsha kunda Allohning azobiga oʻxshash azob-la hech kim azoblamaydir.
وَ لَا يُوثِقُ وَثَاقَهُۥٓ أَحَدࣱ﴿٢٦﴾
Va Uning bogʻlashiga oʻxshash hech kim bogʻlamaydir.
يَٰٓأَيَّتُهَا ٱلنَّفۡسُ ٱلۡمُطۡمَئِنَّةُ﴿٢٧﴾
Ey, xotirjam nafs!
ٱرۡجِعِيٓ إِلَىٰ رَبِّكِ رَاضِيَةࣰ مَّرۡضِيَّةࣰ﴿٢٨﴾
Robbingga sen Undan, U sendan rozi boʻlgan holda qayt!
فَٱدۡخُلِي فِي عِبَٰدِي﴿٢٩﴾
Bas, bandalarim ichiga kirgin!
وَ ٱدۡخُلِي جَنَّتِي﴿٣٠﴾
Va jannatimga kirgin!
Tarjima: Muhammad Sodiq Muhammad Yusuf
Sura haqida
Nomi: Fajr. Bu nom surada tilga olingan asosiy so‘z, voqea yoki mazmunga bog‘liq bo‘lib, suraning mavzusini eslab qolishga yordam beradi. Nomining ma’nosi — tong.
Mazmuni: Sura Fajr, o‘n kecha va boshqa qasamlar bilan tarixdagi qudratli qavmlarning halokatini yodga soladi. Insonning boylik bilan sinalishi, yetimni hurmat qilmaslik, kambag‘alni taomlantirmaslik va molni haddan ortiq sevish qoralangan; sokin nafs esa Allohning roziligiga chaqiriladi.
Sura insonni faqat ma’lumot olishga emas, balki iymonni mustahkamlash, Alloh bilan munosabatni to‘g‘rilash va amalda hidoyatga ergashishga chorlaydi. Undagi qissalar, buyruqlar, ogohlantirishlar va oxirat tasvirlari bir-birini to‘ldirib, mo‘minning qalbi, axloqi va kundalik hayotini tarbiyalashga xizmat qiladi.