Cara Waktu Solat Dikira: Penjelasan Subuh, Asar dan Isyak

Jawapan ringkas: Waktu solat dikira berdasarkan kedudukan matahari di atas bandar anda: Subuh dan Isyak daripada sudut matahari di bawah ufuk (15°–19.5°, bergantung pada kaedah), Zohor daripada waktu tengah hari matahari, Asar daripada panjang bayang-bayang (Syafie atau Hanafi) dan Maghrib ketika matahari terbenam.

Lima waktu solat dan matahari

• Subuh bermula ketika fajar sadiq, apabila cahaya pertama tersebar di ufuk, dan berakhir ketika matahari terbit (syuruk).
• Zohor bermula sejurus selepas matahari melepasi titik tertingginya (tergelincir matahari).
• Asar bermula apabila bayang-bayang sesuatu objek mencapai panjang tertentu (lihat di bawah).
• Maghrib bermula ketika matahari terbenam.
• Isyak bermula apabila syafak merah telah hilang dari langit.

Matahari terbit bukan waktu solat, tetapi ia menandakan berakhirnya waktu Subuh — sebab itu ia disenaraikan dalam jadual.

Subuh dan Isyak: sudut syafak

Fajar dan senja tidak berlaku pada satu saat sahaja: cahaya bertambah dan pudar secara beransur-ansur. Untuk menjadikannya satu waktu, ahli astronomi menggunakan sudut matahari di bawah ufuk. Institusi yang berbeza menetapkan sudut yang sedikit berbeza:

• Liga Dunia Islam (Muslim World League): Subuh 18°, Isyak 17°.
• ISNA (Amerika Utara): Subuh 15°, Isyak 15°.
• Pihak Berkuasa Am Ukur Mesir: Subuh 19.5°, Isyak 17.5°.
• Umm al-Qura (Makkah): Subuh 18.5°, Isyak 90 minit selepas Maghrib (120 pada bulan Ramadan).
• Universiti Sains Islam, Karachi: Subuh 18°, Isyak 18°.
• Uzbekistan: Noor menggunakan 15.5° untuk Subuh dan 15° untuk Isyak, yang sepadan dengan jadual rasmi Tashkent dalam lingkungan kira-kira satu minit.

Sudut yang lebih besar bermakna Subuh lebih awal dan Isyak lebih lewat. Perbezaan antara kaedah boleh mencapai 10–20 minit, sebab itu Noor secara lalai menggunakan kaedah rasmi setiap negara.

Asar: Syafie dan Hanafi

Asar bermula apabila bayang-bayang sesuatu objek sama panjang dengan objek itu sendiri (ditambah panjang bayang-bayangnya pada waktu tengah hari). Ini ialah pandangan mazhab Syafie, Maliki dan Hanbali, dan sering disebut sebagai Asar standard.

Dalam mazhab Hanafi, Asar bermula apabila bayang-bayang menjadi dua kali panjang objek, maka Asar Hanafi lebih lewat — selalunya 40 minit hingga sejam. Noor menggunakan waktu Hanafi di Asia Tengah, Turki, Kaukasus, Rusia, Pakistan, India dan tempat lain yang mengamalkannya secara meluas.

Malam musim panas di utara

Di bandar seperti London, Moscow atau Stockholm, matahari mungkin tidak turun cukup jauh di bawah ufuk pada musim panas sehingga syafak hilang sepenuhnya. Ketika itu Isyak dan Subuh tidak dapat dikira berdasarkan sudut semata-mata, lalu “kaedah latitud tinggi” digunakan — contohnya membahagikan malam kepada tujuh bahagian. Noor menggunakan kaedah yang disyorkan secara automatik.

Mengapa jadual masjid anda mungkin berbeza seminit dua

• Banyak jadual menambah beberapa minit sebagai langkah berjaga-jaga (ihtiyat) pada Maghrib, Isyak atau Subuh.
• Waktu dikira untuk pusat bandar; di pinggir bandar yang besar perbezaannya boleh mencapai seminit.
• Sesetengah masjid membundarkan waktu atau menetapkan waktu Isyak yang tetap.

Jika ragu-ragu, ikutlah jadual masjid tempatan anda atau pihak berkuasa agama di negara anda.