Намаз · · 6 мин
Әлемнің кез келген жерінен құбыла бағытын қалай анықтауға болады
Қай жерде болсаңыз да, әр намаз бір орынға — Меккедегі Қағбаға қарай оқылады. Бұл бағытты табу үшін орналасқан жеріңізді білу және карта мен компасқа аздап мұқият болу жеткілікті.
Қысқаша: Құбыла — мұсылмандар намазда бет бұратын Меккедегі Қағбаның (21.4225° N, 39.8262° E) бағыты. Кез келген қаладан бұл — жер шары бойымен Қағбаға дейінгі ең қысқа жол: Лондонда солтүстіктен шамамен 119°, Нью-Йоркте 58°, Стамбұлда 152° және Джакартада 295°.
Құбыла деген не
Құбыла — мұсылман намазда бет бұратын бағыт: Меккедегі әл-Масжид әл-Харам ішіндегі Қағбаға қарай. Һижраттан кейінгі алғашқы айларда Пайғамбар ﷺ Иерусалимге (Құдысқа) қарап намаз оқыды, содан кейін Алла түсірді:
قَدۡ نَرَىٰ تَقَلُّبَ وَجۡهِكَ فِي ٱلسَّمَآءِ ۖ فَلَنُوَلِّيَنَّكَ قِبۡلَةࣰ تَرۡضَىٰهَا ۚ فَوَلِّ وَجۡهَكَ شَطۡرَ ٱلۡمَسۡجِدِ ٱلۡحَرَامِ ۚ وَ حَيۡثُ مَا كُنتُمۡ فَوَلُّواْ وُجُوهَكُمۡ شَطۡرَهُۥ ۗ وَ إِنَّ ٱلَّذِينَ أُوتُواْ ٱلۡكِتَٰبَ لَيَعۡلَمُونَ أَنَّهُ ٱلۡحَقُّ مِن رَّبِّهِمۡ ۗ وَ مَا ٱللَّهُ بِغَٰفِلٍ عَمَّا يَعۡمَلُونَ
Пайғамбар ﷺ Мәдинаға келгенде … он алты немесе он жеті ай бойы Бәйтул-Мақдиске (Иерусалимге) қарап намаз оқыды, бірақ Қағбаға қарап намаз оқуды қалайтын еді. Ол Қағбаға қарап оқыған алғашқы намаз екінті намазы болды.
Сол күннен бастап бүкіл әлемдегі мұсылмандар Қағбаға қарап намаз оқиды — мешітте де, үйде де, сапарда да.
Бағыт қалай есептеледі
Жер — шар, сондықтан құбыла жазық картадағы түзу сызық емес, ол — қалаңыздан Қағбаға дейінгі жер шары бойымен ең қысқа жол («үлкен шеңбер» доғасы). Ол нағыз солтүстіктен сағат тілімен өлшенетін бұрыш ретінде беріледі:
- Лондон — шамамен 119° (оңтүстік-шығыс)
- Каир — шамамен 136°
- Стамбұл — шамамен 152°
- Ташкент — шамамен 240° (оңтүстік-батыс)
- Куала-Лумпур — шамамен 293° және Джакарта — шамамен 295° (батыс-солтүстік-батыс)
- Нью-Йорк — шамамен 58° және Торонто — шамамен 55° (солтүстік-шығыс)
Соңғы екеуі көп адамды таң қалдырады. Жазық әлем картасында Мекке Солтүстік Американың оңтүстік-шығысында орналасқандай көрінеді, бірақ жер шары бойымен ең қысқа жол шын мәнінде Атлант мұхиты арқылы солтүстік-шығысқа қарай кетеді. Сондықтан АҚШ пен Канададағы мешіттер солтүстік-шығысқа қараған.
Бұл бұрыштар Қағбаның координаттары — 21.4225° N және 39.8262° E бойынша есептелген. Нақты бағыт тұрған жеріңізге байланысты, сондықтан оны өз орналасқан жеріңіз үшін тексеріңіз.
Телефон компасын дұрыс пайдалану
Компас магниттік солтүстікті көрсетеді, ал ол нағыз солтүстіктен бірнеше градусқа ауытқуы мүмкін. Жақсы құбыла қосымшасы мұны орналасқан жеріңізге қарай түзетеді. Дәлдікті сақтауға бірнеше әдет көмектеседі:
- Орналасқан жеріңізге рұқсат беріңіз — сонда бағыт дәл тұрған жеріңіз үшін есептеледі.
- Телефонды көлденең ұстаңыз, металл үстелдерден, динамиктерден, магниттерден және көліктің аспаптар тақтасынан алыс ұстаңыз.
- Егер тіл тұрақсыз болса, телефонды ауада бірнеше рет «8» санының пішінімен қозғап, компасты калибрлеңіз.
- Қағба көрсеткішпен бір сызыққа келгенше баяу бұрылыңыз, содан кейін жайнамазыңызды төсеңіз.
Жылына екі күн жолды күн көрсетеді
Жылына екі рет күн дәл Қағбаның үстінен өтеді: шамамен 28 мамырда 09:18 UTC және шамамен 16 шілдеде 09:27 UTC. Сол сәтте күн көкжиектен жоғары тұрған кез келген жерде тік тұрған таяқтың көлеңкесі құбыладан тура қарама-қарсы жаққа түседі — кері бұрылсаңыз, Қағбаға қарап тұрасыз. Көптеген мешіттер ғасырлар бойы өз бағытын осылай тексерген.
Бағытты дәл анықтай алмасаңыз ше?
Қағбаны көріп тұрған адам дәл соған қарауы тиіс. Ал басқалар үшін, ғалымдардың түсіндіруінше, оның бағытына қарау талап етіледі, әрі аздаған ауытқу намазды бұзбайды. Мекке оңтүстікте орналасқан Мәдина тұрғындары туралы Пайғамбар ﷺ былай деді:
Әбу Һурайра Алланың Елшісі ﷺ былай деді деп риуаят етеді: «Шығыс пен батыстың арасы — құбыла».
Сенімді болмасаңыз — сапарда немесе бейтаныс бөлмеде болсаңыз — қолыңыздағы мүмкіндіктермен барыңызды салыңыз, мүмкіндік болғанда жергілікті мешіттен сұраңыз. Толық үкімдер үшін өзіңіз сенетін ғалымнан сұраңыз.
Жиі қойылатын сұрақтар
Құбыла қай жақта?
Құбыла — Меккедегі Қағбаның бағыты. Ол қалаға қарай өзгеше: Лондонда солтүстіктен шамамен 119°, Нью-Йоркте 58°, Стамбұлда 152°, Ташкентте 240° және Джакартада 295°.
Неге АҚШ пен Канадада құбыла солтүстік-шығыста?
Өйткені Жер дөңгелек. Солтүстік Америкадан Меккеге дейін жер шары бойымен ең қысқа жол Атлант мұхиты арқылы солтүстік-шығысқа кетеді, дегенмен жазық картада Мекке оңтүстік-шығыста көрінеді.
Бағыт сәл қате болса, намазым дұрыс па?
Ғалымдардың түсіндіруінше, Қағбаны көрмейтін адам оның бағытына қарауы тиіс, ал аздаған ауытқу намазды жарамсыз етпейді. Нақты жағдайлар бойынша ғалымнан сұраңыз.
